آقبلاغ قروه؛ نسخه بومی برای درمان بیکاری

به گزارش پایگاه خبری آوانا خبر به نقل از خبرگزاری فارس استان کردستان؛

در روستای آقبلاغ قروه، ۲۵ واحد تولیدی کوچک و بزرگ، با تکیه بر توان بومی و همت کارآفرینان محلی، چرخ تولید و اشتغال را به حرکت درآورده‌اند؛ کسب‌وکارهایی که علاوه بر ایجاد فرصت‌های شغلی، زمینه ماندگاری درآمد و رونق اقتصادی در زادگاهشان را فراهم کرده‌اند.

اینجا، در روستایی کوچک از توابع بخش چهاردولی شرقی شهرستان قروه، کار نه سن‌وسال می‌شناسد، نه مرز میان نسل‌ها؛ پیر و جوان، زن و مرد و حتی کودکانی که هنوز دنیایشان با بازی و مدرسه گره خورده، هرکدام سهمی از این جنب‌وجوش دارند.

گویی در آقبلاغ، نخ و سوزن فقط ابزار خیاطی نیستند؛ رشته‌هایی‌اند که زندگی نزدیک به ۵۰۰ نفر را در ۱۵۰ خانوار به هم پیوند زده‌اند؛ روایتی از روستایی که به‌جای گلایه از نبود کار، خودش دست‌به‌کار شده و قصه‌ای متفاوت از تلاش، امید و نان‌آوری ساخته است. اینجا آقبلاغ است؛ روستایی که شاید روی نقشه چندان بزرگ نباشد، اما در کار و تلاش، حرف‌های بزرگی برای گفتن دارد.

نخستین ایستگاه ما در آقبلاغ، دهیاری روستاست؛ جایی که پای صحبت دهیار می‌نشینیم تا از ظرفیت‌ها، دغدغه‌ها و مطالبات مردمی بشنویم که در کنار تلاش و تولید، با مشکلاتی هم دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

دهیار آقبلاغ با اشاره به امکانات موجود در روستا می‌گوید: آقبلاغ از امکاناتی همچون خانه بهداشت، مدرسه، دهیاری، آب شرب، برق، گاز، مخابرات و اینترنت برخوردار است؛ اما در کنار این امکانات، همچنان مشکلاتی وجود دارد که رفع آن‌ها نیازمند توجه و تأمین اعتبار است.

یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های مردم به گفته سکان‌دار دهیاری وضعیت دوربرگردان ورودی روستا است؛ نقطه‌ای که به گفته او، تاکنون شاهد چندین حادثه رانندگی بوده و جان تعدادی از هم‌ولایتی‌هایشان را گرفته است.

اما در میان این دغدغه‌ها، وقتی صحبت به اشتغال و تولید می‌رسد، ظرفیت دیگری از این روستا خودنمایی می‌کند؛ ظرفیتی که می‌تواند فراتر از مرزهای آقبلاغ، در اقتصاد شهرستان و حتی استان نقش‌آفرین باشد.

در آقبلاغ، چرخ‌های خیاطی می‌چرخند و دستان بسیاری به کارند؛ اما پشت این تلاش جمعی، یک مطالبه روشن وجود دارد: حمایت از کارگاه‌هایی که اگر سرمایه و مواد اولیه در اختیارشان قرار گیرد، شاید بتوانند از مرحله تولید سفارشی عبور کنند و سهم بیشتری در بازار و اقتصاد منطقه داشته باشند.

از دهیاری روستا که فاصله می‌گیریم، مقصد بعدی یکی از کارگاه‌های بزرگ خیاطی آقبلاغ است؛ کارگاه برادران حسینی. اینجا، میان ردیف چرخ‌های خیاطی و پارچه‌هایی که قرار است به پوشاک تبدیل شوند، پای صحبت کسانی می‌نشینیم که نزدیک به ۱۵ سال است چرخ تولید را در این روستا روشن نگه داشته‌اند.

یکی از برادران، وقتی صحبت از جزئیات کار و دشواری‌های تولید به میان می‌آید، سکان گفت‌وگو را به برادرش می‌سپارد و می‌گوید: «صفر تا صد کار را از برادرم بپرسید.»

برادرش ما را به بخش دیگری از کارگاه می‌برد؛ جایی که صدای چرخ‌ها کمتر به گوش می‌رسد و فرصت بیشتری برای شنیدن حرف‌هایش فراهم است.

آقای حسینی از روزهایی می‌گوید که این مجموعه را با سرمایه شخصی راه‌اندازی کردند؛ بی‌آنکه حمایتی از دستگاه‌های دولتی دریافت کرده باشند. امروز، به گفته او، حدود ۴۰ نفر از این کارگاه و فعالیت‌های وابسته به آن امرار معاش می‌کنند؛ ۱۰ نفر در فضای داخلی کارگاه و ۲۰ نفر دیگر به‌صورت بیرون‌بر در فرایند تولید پوشاک مشارکت دارند.

در این میان، هر برش پارچه و هر دوخت، تنها بخشی از یک سفارش نیست؛ سهمی از معیشت خانواده‌هایی است که توانسته‌اند بدون ترک روستا، درآمدی برای زندگی خود فراهم کنند.

صاحب کارگاه برادران حسینی از مسیری می‌گوید که برای توسعه کسب‌وکارش پیموده، اما در نهایت به نتیجه نرسیده است.

این کارگاه را با آورده خودمان راه‌اندازی کردیم و هیچ حمایتی از هیچ کجا دریافت نکرده‌ایم. بعد از رفت‌وآمدها و رایزنی‌های بسیار، سال گذشته برای توسعه واحد تولیدی ما تسهیلاتی در نظر گرفتند؛ اما بانک برای پرداخت آن چهار ضامن کارمند خواست. نتوانستیم ضامن‌ها را فراهم کنیم و سند مغازه را هم قبول نکردند.

این کارآفرین ادامه داد: مشکل فقط نداشتن سرمایه نیست؛ گاهی مسیر دریافت حمایت نیز آن‌قدر دشوار می‌شود که واحد تولیدی، با وجود فعالیت مستمر و ظرفیت توسعه، از تسهیلاتی که برایش در نظر گرفته شده محروم می‌ماند.

تنها خواسته ما از مسئولان حمایت از تولیدکنندگان از طریق تسهیلات کم‌بهره است: با هزاران مشکل اجازه ندادیم چرخ تولید بخوابد. انتظار بزرگی نیست که مسئولان اقتصادی و متولیان اشتغال دستمان را بگیرند و زمینه رونق بیشتر کارگاه‌های این روستا را فراهم کنند.

این کارگاه در حال حاضر برای واحدهای تولیدی بزرگ تهران کار می‌کند؛ مواد اولیه را از سفارش‌دهندگان دریافت می‌کند و پس از دوخت، محصول نهایی را به پایتخت می‌فرستد. کارگاه، در حال حاضر ظرفیت تولید ماهانه حدود ۱۰ هزار شلوار مردانه را دارد در صورت حمایت این تولید را افزایش خواهیم داد.

پشت این حجم از تولید، حساب‌وکتابی دشوار جریان دارد؛ حساب‌وکتابی که با افزایش قیمت مواد اولیه، هر روز پیچیده‌تر می‌شود. صاحب کارگاه از تأثیر نوسان نرخ ارز و افزایش هزینه‌ها بر فعالیت مجموعه می‌گوید؛ فشارهایی که در کنار مشکلات تأمین مالی، ادامه تولید را دشوارتر کرده‌اند. نخی را که قبلاً هر کارتن ۱۲ میلیون تومان می‌خریدم، حالا باید ۲۵ میلیون تومان برایش پرداخت کنم.

افزایش هزینه مواد اولیه، به‌ویژه برای کارگاهی که تولید آن به سفارش واحدهای بزرگ‌تر وابسته است، مسئله‌ای جدی به شمار می‌رود. در چنین شرایطی، تولیدکننده باید میان هزینه‌های روزافزون و ادامه فعالیت تعادل برقرار کند؛ آن هم در حالی که امکان تأمین مستقل مواد اولیه و حضور مستقیم در بازار فروش، به سرمایه بیشتری نیاز دارد.

در جنگ 12 روزه و جنگ رمضان فعالیت کارگاه به مدت دو ماه متوقف شد؛ وقفه‌ای که در کنار افزایش قیمت‌ها، فشار مضاعفی بر مجموعه وارد کرده است. اما با وجود همه این دشواری‌ها، چرخ‌ها دوباره به حرکت درآمده‌اند؛ چراکه توقف تولید در چنین کارگاهی، فقط به معنای خاموش‌شدن چند دستگاه نیست، بلکه معیشت شمار زیادی از خانواده‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

در میان رفت‌وآمد کارگران و صدای پیوسته چرخ‌ها، پای صحبت کوچک‌ترین تولیدکنندگان این کارگاه هم می‌نشینیم؛ نوجوانی که حدود دو سال است در کنار پدر و دیگر نیروهای مجموعه، دوخت‌ودوز را تجربه می‌کند. برای او، کارگاه دیگر فقط محل رفت‌وآمد روزانه نیست؛ بخشی از برنامه زندگی‌اش شده است. روزش با مدرسه آغاز می‌شود، با خوردن ناهار ادامه پیدا می‌کند و پس از آن، راهی کارگاه می‌شود. پایان کار هم به معنای تمام‌شدن مسئولیت‌های روزانه‌اش نیست؛ چراکه درس و تکالیف مدرسه همچنان در انتظار اوست.

فعالیتش در کارگاه از کارهای مختلفی آغاز می‌شود؛ از مرتب‌کردن قطعات برش‌خورده پارچه تا اتوکشی شلوارهای تولیدشده. هر روز، در کنار کارگران باتجربه، بخشی از فرایند تولید را یاد می‌گیرد و با دنیای کار و مهارت‌آموزی بیشتر آشنا می‌شود.

در آقبلاغ، مهارت خیاطی از دل همین تجربه‌های روزمره منتقل می‌شود؛ از دستانی که سال‌ها پشت چرخ نشسته‌اند به نسل جوان‌تری که در کنار تحصیل، با فضای تولید آشنا می‌شود.

امیرعلی خرم، یکی دیگر از فعالان این واحد تولیدی، سه سال است که در کارگاه برادران حسینی کار می‌کند. او نیز تحصیل و کار را هم‌زمان پیش می‌برد و از تجربه‌اش چنین روایت می‌کند: هم‌زمان با درس و مدرسه مشغول کار هستم. در طول این سه سال همه کارها را یاد گرفته‌ام.

برای امیرعلی، حضور در کارگاه تنها به کسب درآمد محدود نمی‌شود؛ اینجا فرصتی برای آموختن یک حرفه و به‌دست‌آوردن تجربه‌ای است که می‌تواند در آینده نیز به کارش بیاید.

می‌گوید پس از پایان مدرسه، به کار تولید مشغول می‌شود؛ مسیری که در طول سه سال، او را با مراحل مختلف آماده‌سازی و دوخت پوشاک آشنا کرده است.

در کنار او، اکبر صادقی قرار دارد؛ کارگری که حدود ۱۵ سال از عمر کاری‌اش را در همین مجموعه گذرانده است. او از فعالیت خود رضایت دارد و از برادران حسینی به دلیل ایجاد فرصت اشتغال قدردانی می‌کند.

صادقی معتقد است حمایت از کارگاه‌های کوچک و کارآفرینان روستایی می‌تواند زمینه‌ساز رونق بیشتر تولید و اشتغال در استان باشد. از نگاه او، همین واحدهایی که شاید در مقیاس صنعتی بزرگ به نظر نرسند، در عمل توانسته‌اند برای تعدادی از اهالی کار ایجاد کنند و بخشی از نیاز معیشتی خانواده‌ها را پاسخ دهند.

سیدمبین صادقی نیز که ۱۲ سال است در این کارگاه فعالیت می‌کند، از رضایت خود نسبت به کارش می‌گوید و تأکید می‌کند درآمد حاصل از همین شغل به او کمک کرده تا زندگی مستقلی تشکیل دهد.

از کارگاه برادران حسینی که بیرون می‌آییم، حدود ۱۰۰ متر بالاتر به واحد تولیدی دیگری می‌رسیم؛ کارگاهی خانوادگی که روایت آن، تصویری گسترده‌تر از وضعیت اشتغال در آقبلاغ به دست می‌دهد. صاحب این واحد تولیدی می‌گوید: بخش قابل‌توجهی از جوانان و نوجوانان روستا در کنار تحصیل، در کارگاه‌های خیاطی فعالیت می‌کنند و آمار واحدهای تولیدی کوچک و بزرگ آقبلاغ به ۲۵ واحد می‌رسد.

حدود ۸۰ درصد جوانان و نوجوانان روستا در این واحدها مشغول فعالیت تولیدی هستند؛ آماری که بیانگر جایگاه پررنگ خیاطی در اقتصاد محلی آقبلاغ است.

در این روستا، کارگاه‌های خیاطی به بخشی از زیست روزمره مردم تبدیل شده‌اند اما صاحب این واحدهای تولیدی، قطعی برق را یکی از مهم‌ترین موانع فعالیت کارگاه‌ها، به‌ویژه در فصل تابستان، عنوان می‌کند. به گفته یکی از این کارآفرینان، در روزهای تابستان قطعی برق گاهی روزانه دو تا سه ساعت ادامه دارد و در این مدت، فعالیت تولیدی عملاً متوقف می‌شود.

برای کارگاهی که بخش مهمی از فرایند تولیدش به کارکرد پیوسته دستگاه‌ها وابسته است، چند ساعت خاموشی در روز می‌تواند برنامه تولید را بر هم بزند؛ مسئله‌ای که در کنار افزایش هزینه مواد اولیه و دشواری تأمین سرمایه، فشار بیشتری بر تولیدکنندگان وارد می‌کند.

آقبلاغ، تصویری متفاوت از اشتغال روستایی پیش روی ما می‌گذارد؛ تصویری که در آن، کارگاه‌های خیاطی به یکی از پایه‌های اصلی اقتصاد محلی تبدیل شده‌اند و گروهی از اهالی توانسته‌اند با تکیه بر مهارت و تلاش خود، در زادگاهشان کار و درآمد داشته باشند.

اما پشت این تصویر امیدوارکننده، مطالبه‌ای جدی قرار دارد. کارآفرینان روستا از تسهیلات کم‌بهره و قابل‌دسترس می‌گویند؛ تسهیلاتی که به‌جای ماندن در پیچ‌وخم ضمانت‌های بانکی، بتواند واقعاً به دست تولیدکننده برسد. آنان همچنین به تأمین مواد اولیه، افزایش هزینه‌ها و ضرورت کاهش اختلال‌های ناشی از قطعی برق اشاره می‌کنند.

آنچه در آقبلاغ دیده می‌شود، تنها داستان چند کارگاه خیاطی نیست؛ روایت ظرفیت‌هایی است که با سرمایه‌های محدود و اتکا به توان بومی شکل گرفته‌اند و می‌توانند با حمایت هدفمند، فرصت‌های بیشتری برای اشتغال و تولید ایجاد کنند.

اگر قرار است شعار حمایت از تولید در زندگی مردم معنا پیدا کند، باید مسیر دسترسی کارگاه‌های کوچک به منابع مالی هموارتر شود، مشکلات زیرساختی آنان جدی گرفته شود و زمینه عبور تدریجی از تولید صرفاً سفارشی به فعالیتی با ارزش افزوده بیشتر فراهم آید.

در آقبلاغ، چرخ‌ها هنوز می‌چرخند؛دست‌هایی که سال‌هاست با نخ و سوزن نان می‌سازند، همچنان به کارند و کارآفرینانی که با همه دشواری‌ها چراغ تولید را خاموش نکرده‌اند، هنوز چشم‌انتظار حمایتی هستند که بتواند این چراغ را روشن‌تر نگه دارد.

شاید پاسخ بخشی از مسئله اشتغال روستایی، همین‌جا و در دل کارگاه‌هایی باشد که بی‌هیاهو کار می‌کنند؛ کارگاه‌هایی که اگر دیده شوند و حمایت مؤثری دریافت کنند، می‌توانند نه‌تنها نان‌آور خانواده‌های بیشتری باشند، بلکه سهم بزرگ‌تری در اقتصاد منطقه و آینده تولید استان کردستان داشته باشند.