۵۵۳۶ روایت برای یک پیام مشترک؛ سفیران سنجوقک رونمایی می‌شود

به گزارش پایگاه خبری آوانا خبر به نقل از خبرگزاری فارس استان کردستان؛

۵۵۳۶ شهید کردستان، هزاران وصیت‌نامه و دست‌نوشته و سال‌ها پژوهش علمی، حالا در آستانه تبدیل‌شدن به یک منظومه فرهنگی واحد قرار گرفته‌اند «سفیران سنجوقک» سندی است که قرار است پیام‌های پراکنده شهیدان را به زبانی برای نسل امروز ترجمه کند و همزمان با کنگره ملی شهدای کردستان رونمایی شود.

به گزارش خبرگزاری فارس از سنندج،‌فرهنگ ایثار و شهادت زمانی ماندگار می‌شود که از قاب عکس‌ها، یادواره‌ها و روایت‌های مناسبتی فراتر برود و بتواند با زبان نسل‌های جدید سخن بگوید؛ نسلی که برای ارتباط با میراث گذشته، بیش از هر چیز به روایت دقیق، مستند و قابل فهم نیاز دارد.

در کردستان، جایی که هزاران شهید در برهه‌های مختلف تاریخ انقلاب اسلامی و دفاع مقدس، روایت‌هایی از ایمان، مسئولیت‌پذیری، مردم‌داری و دفاع از سرزمین بر جای گذاشته‌اند، اکنون تلاش شده است این میراث مکتوب از حالت اسناد پراکنده خارج و به یک منظومه فکری منسجم تبدیل شود؛ طرحی که حاصل آن کتاب «سفیران سنجوقک» است.

این پروژه با هدایت و پیگیری ابوبکر کریمی، مشاور استاندار و مسؤول هماهنگی امور ایثارگران استانداری کردستان، پس از چند سال پژوهش و مطالعه تخصصی به مرحله نهایی رسیده و قرار است در جریان برگزاری کنگره ملی شهدای کردستان رونمایی شود.

به گفته کریمی، یکی از خلأهای جدی در حوزه ترویج فرهنگ ایثار و شهادت، نبود یک سند جامع، علمی و کاربردی برای تبیین منظومه فکری و ارزشی شهدای کردستان بود؛ خلائی که موجب شد ایده تدوین این پروژه پژوهشی شکل بگیرد.

در این طرح، وصیت‌نامه‌ها، دست‌نوشته‌ها، اسناد و آثار مکتوب بر جای مانده از ۵۵۳۶ شهید استان کردستان ــ بر اساس آمار موجود تا پیش از شهدای جنگ تحمیلی ۱۲ روزه و رمضان ــ به صورت نظام‌مند گردآوری، طبقه‌بندی و کدگذاری شده و در ادامه با استفاده از روش‌های علمی تحلیل محتوا مورد بررسی قرار گرفته‌اند.

اما آنچه این پروژه را از یک مجموعه اسنادی معمولی متمایز می‌کند، توقف‌نکردن پژوهش در مرحله جمع‌آوری اسناد است؛ چراکه تلاش شده از دل این نوشته‌ها، مفاهیم و ارزش‌های مشترک استخراج و ارتباط میان آنها شناسایی شود.

کریمی با تأکید بر رویکرد میان‌رشته‌ای این پژوهش می‌گوید در فرآیند تدوین «سفیران سنجوقک» از ظرفیت مطالعات علمی در حوزه‌های تحلیل محتوا، روان‌شناسی، جامعه‌شناسی فرهنگی و مطالعات هویت استفاده شده است.

هدف، تنها بازنشر وصیت‌نامه‌ها یا تکرار خاطرات شهدا نبوده؛ بلکه پژوهشگران تلاش کرده‌اند از میان هزاران سند، مؤلفه‌های مشترک اندیشه شهیدان را شناسایی و در قالب یک ساختار منسجم بازآفرینی کنند.

برآیند این مطالعه، مجموعه‌ای از ارزش‌ها و مؤلفه‌هایی است که در روایت ارائه‌شده از شهدای کردستان برجسته شده‌اند؛ از ایمان و اخلاق گرفته تا مسئولیت‌پذیری، مردم‌داری، هویت ایرانی ـ اسلامی و روحیه ایثار و فداکاری.

در واقع، «سفیران سنجوقک» می‌خواهد به جای آنکه شهیدان را صرفاً به گذشته پیوند بزند، از پیام آنان برای پاسخ‌دادن به نیازهای فرهنگی امروز استفاده کند.

یکی از مهم‌ترین چالش‌های ترویج فرهنگ ایثار و شهادت در سال‌های اخیر، فاصله میان ادبیات رسمی این حوزه و زبان و دغدغه‌های نسل جدید است.

اگر قرار باشد پیام شهدا به نسل نوجوان، جوان و دانشجو منتقل شود، صرفاً در اختیار گذاشتن اسناد تاریخی کافی نیست؛ این پیام باید شناخته، تحلیل، تبیین و با زبان روز بازآفرینی شود.

«سفیران سنجوقک» با چنین نگاهی تدوین شده است؛ یعنی تبدیل میراث مکتوب شهدا به محتوایی که بتواند در مدرسه، دانشگاه، مراکز پژوهشی، مجموعه‌های فرهنگی و حتی عرصه رسانه مورد استفاده قرار گیرد.

از همین منظر، این اثر می‌تواند فراتر از یک کتاب، به عنوان نقطه آغاز زنجیره‌ای از تولیدات فرهنگی، آموزشی، پژوهشی و رسانه‌ای قرار گیرد.

اهمیت این پروژه در این است که خروجی آن قرار نیست صرفاً در قفسه کتابخانه‌ها باقی بماند.

بر اساس هدف‌گذاری انجام‌شده، «سفیران سنجوقک» می‌تواند در اختیار نظام آموزشی، دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی، دستگاه‌های فرهنگی و فعالان حوزه تعلیم و تربیت قرار گیرد تا از ظرفیت آن برای تولید محتوای علمی و آموزشی استفاده شود.

به بیان دیگر، اگر وصیت‌نامه هر شهید را یک قطعه از پازل فرهنگ ایثار و شهادت بدانیم، این پژوهش تلاش کرده است این قطعات را کنار یکدیگر قرار دهد تا تصویری بزرگ‌تر از جهان فکری شهدای کردستان شکل بگیرد.

همین ویژگی، «سفیران سنجوقک» را از یک اثر صرفاً یادمانی جدا کرده و به آن کارکردی مرجع‌محور و آینده‌نگر می‌دهد.

در پس عدد ۵۵۳۶، فقط یک آمار قرار ندارد؛ هزاران زندگی، خانواده، انتخاب، نگرانی، امید و روایت انسانی نهفته است. هر وصیت‌نامه بخشی از جهان فکری شهیدی را بازتاب می‌دهد که در یک مقطع تاریخی، تصمیمی بزرگ گرفته و بخشی از مهم‌ترین دغدغه‌های خود را برای آیندگان به یادگار گذاشته است.

جمع‌آوری و تحلیل این حجم از میراث مکتوب، اگر به درستی ادامه پیدا کند، می‌تواند بستری برای مطالعات گسترده‌تر درباره تاریخ اجتماعی، فرهنگ عمومی، هویت و سبک زندگی مردم کردستان در دوران دفاع مقدس نیز فراهم کند.

از این منظر، ارزش پروژه تنها در ترویج فرهنگ ایثار خلاصه نمی‌شود؛ بلکه می‌تواند به عنوان یک منبع مطالعاتی برای شناخت بخشی از تاریخ فرهنگی و اجتماعی استان نیز مورد استفاده قرار گیرد.

رونمایی از «سفیران سنجوقک» همزمان با کنگره ملی شهدای کردستان، می‌تواند این اثر را از یک پروژه پژوهشی به یک جریان فرهنگی گسترده‌تر پیوند بزند.

قرار است این اثر، آن‌گونه که مسؤول هماهنگی امور ایثارگران استانداری کردستان تأکید کرده است، به یکی از ماندگارترین دستاوردهای فرهنگی استان در حوزه معرفی منظومه فکری شهدا تبدیل شود؛ سندی که بتواند در سال‌های آینده مبنای تولید آثار علمی، آموزشی، پژوهشی و رسانه‌ای قرار گیرد.

حفظ نام شهدا آسان‌تر از حفظ پیام آنان است؛ نام را می‌توان بر دیوار، خیابان و سنگ مزار ثبت کرد، اما پیام زمانی ماندگار می‌شود که به نسل بعد برسد و در زندگی او معنا پیدا کند.

«سفیران سنجوقک» تلاش کرده است همین فاصله را پر کند؛ فاصله میان هزاران صفحه وصیت‌نامه و ذهن نوجوان و جوان امروز، میان یک میراث مکتوب و یک الگوی قابل فهم برای زندگی.

اکنون ۵۵۳۶ روایت در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند تا یک پرسش اساسی را پیش روی نسل امروز بگذارند: اگر قرار است راه شهدا ادامه پیدا کند، از کدام بخش اندیشه و سبک زندگی آنان باید آغاز کرد؟

پاسخ این پرسش شاید مهم‌ترین رسالتی باشد که «سفیران سنجوقک» در آستانه رونمایی بر دوش گرفته است؛ اینکه شهدا نه فقط در قاب خاطره، بلکه در متن زندگی نسل‌های آینده نیز حضور داشته باشند.